Chuyện gì vừa xảy ra
Quốc hội đã thông qua Luật Hải quan sửa đổi với 471/474 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, tương đương hơn 99%. Điểm đáng chú ý nhất với người bán hàng online là luật bổ sung hẳn một nhóm quy định riêng cho hàng hóa xuất nhập khẩu qua sàn thương mại điện tử, tức là hàng hóa mua bán qua mạng có yếu tố nước ngoài.
Theo quy định mới, hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua sàn thương mại điện tử phải làm thủ tục hải quan và chịu sự kiểm tra, giám sát của hải quan như hàng hóa thông thường. Tổ chức, cá nhân tại Việt Nam khi mua bán hàng hóa với đối tác nước ngoài qua các sàn này sẽ phải thực hiện định danh điện tử, tức là xác thực danh tính qua hệ thống điện tử để cơ quan hải quan biết chính xác ai đang giao dịch.
Luật cũng quy định các sàn thương mại điện tử nước ngoài không có trụ sở tại Việt Nam phải có trách nhiệm kết nối dữ liệu với hệ thống xử lý dữ liệu điện tử của hải quan. Quy trình và lộ trình định danh điện tử cụ thể sẽ do Chính phủ ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết sau. Luật có hiệu lực từ 1/3/2027.
Vì sao chủ shop cần quan tâm
Rất nhiều chủ shop trên Shopee, TikTok Shop hiện đang nhập hàng trực tiếp từ nước ngoài, phổ biến nhất là qua các kênh order hàng Trung Quốc rồi bán lại trong nước, hoặc order sỉ qua chính các sàn thương mại điện tử có yếu tố xuyên biên giới. Khi luật có hiệu lực, những đơn hàng kiểu này không còn nằm ngoài tầm kiểm soát của hải quan như trước.
Việc bắt buộc định danh điện tử nghĩa là mỗi giao dịch mua hàng từ nước ngoài sẽ gắn với danh tính thật của người mua, người bán. Chủ shop nào đang dùng tên người khác để đặt hàng, hoặc chia nhỏ đơn để tránh khai báo, sẽ khó duy trì cách làm này khi hệ thống dữ liệu được kết nối đồng bộ giữa sàn và hải quan.
Ngoài ra, quy định sàn nước ngoài phải kết nối dữ liệu với hải quan cũng đồng nghĩa việc kiểm tra nguồn gốc hàng hóa sẽ chặt hơn. Chủ shop nhập hàng không rõ xuất xứ, không có hóa đơn chứng từ hợp lệ, sẽ đối mặt rủi ro hàng bị giữ hoặc bị truy thu thuế cao hơn so với trước đây.
Nhận định của Tabcom Care và việc chủ shop nên làm ngay
Tabcom Care cho rằng đây là bước tiếp theo trong xu hướng siết chặt quản lý hàng hóa qua sàn thương mại điện tử mà anh chị đã thấy trong suốt năm nay, chỉ khác là lần này nhắm thẳng vào khâu nhập hàng từ nước ngoài, chứ không chỉ chuyện bán hàng trong nước. Thời gian từ nay đến 1/3/2027 không còn nhiều để chủ shop vẫn giữ cách làm việc thiếu minh bạch về nguồn gốc hàng hóa.
Anh chị nào đang nhập hàng qua kênh xuyên biên giới nên bắt đầu rà soát lại nguồn hàng, ưu tiên làm việc với nhà cung cấp có xuất hóa đơn, chứng từ đầy đủ. Việc này không chỉ để tránh rủi ro pháp lý mà còn giúp chủ shop chủ động hơn khi Chính phủ ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết về định danh điện tử, vì lúc đó sẽ không còn nhiều thời gian để chuẩn bị giấy tờ từ đầu.
Tabcom Care cũng khuyến nghị chủ shop theo dõi sát các văn bản hướng dẫn thi hành luật này trong thời gian tới, vì phần lộ trình cụ thể cho người bán hàng cá nhân vẫn chưa được công bố. Chủ động chuẩn bị sớm bao giờ cũng tốt hơn chạy theo quy định ở những ngày cuối cùng trước khi luật có hiệu lực.
